Wie op een werf, in een magazijn of in een atelier aan de slag gaat, krijgt al snel te horen dat goede schoenen verplicht zijn. Maar wat is een goede werkschoen precies? In de winkel en online worden de woorden werkschoen en veiligheidsschoen vaak door elkaar gebruikt, terwijl er een duidelijk verschil is. In dit artikel lees je wat de lettercodes op het label betekenen, wie de schoenen betaalt en waar je op let als je ze online koopt.
Twee normen, twee soorten schoenen
Het verschil zit in de Europese normen. Veiligheidsschoenen vallen onder EN ISO 20345. Het belangrijkste kenmerk is een beschermende teenkap die getest wordt op een klap van 200 joule en een drukkracht van 15 kilonewton. Beroepsschoenen vallen onder EN ISO 20347. Die schoenen hebben andere beschermende eigenschappen, zoals een antistatische of slipwerende zool, maar geen veiligheidsneus. Je herkent ze aan een code die met een O begint, zoals O1 of O2.
In het dagelijks taalgebruik vallen beide soorten onder de noemer werkschoenen. Dat is op zich geen probleem, zolang je weet welke norm op het label staat. Een verpleegkundige of kok heeft vaak genoeg aan een slipwerende beroepsschoen, terwijl iemand op een bouwwerf of in de logistiek een veiligheidsschoen nodig heeft.
Wat betekenen S1, S1P, S2 en S3?
Veiligheidsschoenen krijgen een klasse die aangeeft welke extra bescherming ze bieden. SB is de basis: een schoen met een geteste veiligheidsneus. S1 voegt daar een gesloten hiel, antistatische eigenschappen en schokdemping in de hak aan toe. Bij S1P komt er een zool bij die beschermt tegen doorboring, bijvoorbeeld door een spijker. S2 is een S1 met een bovenwerk dat water tegenhoudt. S3 combineert dat met een doorboringswerende zool en een geprofileerde loopzool. Sinds de herziening van 2022 bestaan ook S6 en S7: dat zijn S2- en S3-schoenen waarbij de hele schoen op waterdichtheid is getest.
Diezelfde herziening voegde nog enkele lettertjes toe. Een klasse met een L of S erachter, zoals S1PL of S3S, heeft een niet-metalen doorboringswerende zool. De L en de S geven aan met welke spijkerdikte die zool getest is. Ook de antislipcodes zijn veranderd: een basistest op slipweerstand is nu voor elke veiligheidsschoen verplicht, en de code SR wijst op een extra, strengere test. Omdat oudere certificaten nog een tijd geldig blijven, kom je in de winkel zowel oude als nieuwe codes tegen.
Wie betaalt je veiligheidsschoenen?
In België regelt de Codex over het welzijn op het werk de persoonlijke beschermingsmiddelen. Heb je voor je job veiligheidsschoenen nodig, dan moet je werkgever die in principe kosteloos ter beschikking stellen. Ook voor werkkledij geldt dat de werkgever ze voorziet en voor het onderhoud zorgt, tenzij een cao andere afspraken maakt, bijvoorbeeld een vergoeding waarmee je zelf aankoopt. Vraag bij twijfel na wat er in jouw sector of bedrijf geldt.
Waar let je op als je online bestelt?
Ga je online veiligheidsschoenen bestellen, meet dan eerst je voeten aan het eind van de dag. Dan zijn ze iets dikker dan ’s ochtends, net zoals na een lange werkdag. Meet zowel de lengte als de breedte en vergelijk die met de maattabel van het merk, want maten verschillen per fabrikant. Pas de schoenen thuis met de sokken die je tijdens het werk draagt.
Let bij het passen vooral op de ruimte rond je tenen. Je tenen mogen de veiligheidsneus niet raken, ook niet als je door je knieën gaat of een trap afloopt. Een schoen die bij het passen al knelt, wordt in de praktijk niet beter. Draag nieuwe schoenen de eerste dagen thuis of tijdens een korte dienst, zodat ze rustig kunnen inlopen.
Hoe lang gaat een veiligheidsschoen mee?
Dat hangt sterk af van het werk dat je doet. Een schoen die elke dag over betonvloeren en steenslag gaat, slijt sneller dan een schoen in een magazijn. Vervang je schoenen als het profiel van de zool versleten is, als de neus door het leer zichtbaar wordt of als de naden loslaten. Kreeg de neus een zware klap, dan kies je beter voor een nieuw paar, ook als je aan de buitenkant weinig ziet.
Kortom: een werkschoen is niet automatisch een veiligheidsschoen. Kijk naar de norm en de klasse op het label, stem die af op de risico’s van je werk en neem de tijd om de juiste maat te vinden.
Veelgestelde vragen over werkschoenen en veiligheidsschoenen
Wat is het verschil tussen werkschoenen en veiligheidsschoenen?
Werkschoenen is een algemene benaming voor schoenen die tijdens het werk worden gedragen. Veiligheidsschoenen voldoen aan de norm EN ISO 20345 en hebben een beschermende teenkap die bestand is tegen een impact van 200 joule. Beroepsschoenen volgens EN ISO 20347 hebben geen verplichte veiligheidsneus, maar kunnen wel andere beschermende eigenschappen bieden.
Wat betekenen S1, S2 en S3 bij veiligheidsschoenen?
De veiligheidsklasse geeft aan welke bescherming een schoen biedt. S1-schoenen hebben onder andere een gesloten hiel, antistatische eigenschappen en energieabsorptie in de hak. S2 biedt daarnaast bescherming tegen waterindringing via het bovenwerk. S3 voegt bescherming tegen zooldoorboring en een geprofileerde loopzool toe. Bij nieuwere normeringen bestaan aanvullende aanduidingen zoals S3L en S3S.
Wat is het verschil tussen S1P- en S3-veiligheidsschoenen?
Zowel S1P- als S3-veiligheidsschoenen bieden bescherming tegen scherpe voorwerpen die door de zool kunnen dringen. S3-schoenen hebben daarnaast een waterafstotend bovenwerk en een geprofileerde loopzool. Daardoor zijn ze vaak geschikter voor werkzaamheden buiten of in vochtige omstandigheden. De juiste keuze hangt af van de risico’s op de werkplek.
Wat betekenen de aanduidingen SR, PL en PS op veiligheidsschoenen?
Volgens de vernieuwde EN ISO 20345:2022 geeft SR aan dat een schoen een aanvullende slipweerstandstest heeft doorstaan. PL en PS verwijzen naar een niet-metalen doorboringswerende zool. PL wordt getest met een spijker van 4,5 millimeter en PS met een spijker van 3 millimeter. Deze aanduidingen helpen om de bescherming nauwkeuriger af te stemmen op het werk.
Moet je werkgever veiligheidsschoenen betalen in België?
Ja, wanneer veiligheidsschoenen noodzakelijk zijn als persoonlijk beschermingsmiddel, moet de werkgever ze in België kosteloos ter beschikking stellen. Dit volgt uit de Codex over het welzijn op het werk. De werkgever moet ook zorgen dat de schoenen geschikt zijn voor de werkzaamheden en werknemers informeren over het juiste gebruik.
Waar moet je op letten bij het online kopen van veiligheidsschoenen?
Controleer eerst welke veiligheidsnorm en beschermingsklasse voor jouw werkzaamheden nodig zijn. Vergelijk vervolgens de maattabel van de fabrikant en let op de lengte en breedte van je voeten. Pas de schoenen met je gebruikelijke werksokken en controleer of je tenen voldoende ruimte hebben zonder tegen de veiligheidsneus te drukken.
Hoe vaak moet je veiligheidsschoenen vervangen?
Er bestaat geen vaste vervangingstermijn voor alle veiligheidsschoenen. De levensduur hangt af van de gebruiksintensiteit, werkomstandigheden en kwaliteit. Vervang schoenen wanneer de zool sterk versleten is, naden loslaten of beschermende onderdelen beschadigd zijn. Na een zware klap op de veiligheidsneus kan vervanging noodzakelijk zijn, zelfs wanneer er nauwelijks zichtbare schade is.
